Վեհաշուք Արագած լեռան ստորոտում՝ խաղաղ Արտաշավան գյուղում, որտեղ լեռնային քամիները կարծես հնագույն լեգենդներ են շշնջում, վեր է խոյանում Հայոց այբուբենի հուշարձանը։ Այն կառուցվել է 2005 թվականին՝ հայ գրերի ստեղծման 1600-ամյակը նշանավորելու նպատակով, և այդ պահից ի վեր դարձել է հայկական մշակույթի ոգին զգալ ցանկացողների սիրելի վայրերից մեկը։ Տոնական միջոցառումների ընթացքում՝ մայիսի 28-ին՝ Հայաստանի Հանրապետության օրը, որը հիշեցնում է Առաջին Հանրապետության հռչակման մասին, հայերը ձեռք ձեռքի տված աննախադեպ քոչարի շուրջպար են կազմել Արագած լեռան շուրջը։ Իսկ 2017 թվականին այս ազգային պարը ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ներկայացուցչական ցանկում։
Ջիմ Թորոսյանի հեղինակած այս գլուխգործոցը պարզապես հուշարձան չէ. այն քարակերտ պոեմ է, որում յուրաքանչյուր տառ ազգային պատմության կենդանի մասնիկ է։ Երեսունինը հսկայական տառերը, զարդարված հայկական ավանդական նախշերով, կանգնած են լեռների ֆոնին՝ փայլելով ջերմ գույներով։
Հայոց այբուբենը, որը ստեղծվել է 405 թվականին հանճարեղ Մեսրոպ Մաշտոցի շնորհիվ, փոխել է ժողովրդի ճակատագիրը՝ ճանապարհ բացելով սուրբ գրքերի թարգմանության և քրիստոնեության ամրապնդման համար։ Սկզբնական երեսունվեց տառերին հետագայում ավելացան ևս երեքը, և այս ներդաշնակ գրային համակարգը ավելի քան մեկուկես հազարամյակ ծառայում է հայ ժողովրդին։
Կոթող-տառերի միջով քայլելիս այցելուները զգում են պատմության շունչը և այն ուժը, որ մարմնավորում են հայոց գրերը։ Այստեղ են գալիս՝ բացառիկ լուսանկարներ ստանալու, դյութական բնապատկերներ վայելելու և հին ժողովրդի մշակութային արմատներին բառացիորեն դիպչելու համար։ Հուշարձանը ներդաշնակորեն միաձուլվում է գեղատեսիլ բնությանը՝ հիշեցնելով, որ լեզուն ու մշակույթը ազգային հիշողության հավերժ պահապաններն են։